El Pueblo
Kò sí iyèméjì pé ó ṣe pàtàkì láti fi omi ránṣẹ́ sí Los Angeles, agbègbè aṣálẹ̀ tí ó gbẹ díẹ̀ tí omi ìbílẹ̀ kò sì pọ̀. Ní tòótọ́, ìdàgbàsókè Los Angeles ní ìsopọ̀ pẹ̀lú ìtàn Ẹ̀ka Omi àti Agbára Los Angeles.
Los Angeles kìí ṣe ìlú oní ẹṣin kan mọ́, ṣùgbọ́n ó jẹ́ ìlú olómi kan ṣoṣo - tàbí, ó kéré tán, ó jẹ́ tẹ́lẹ̀ rí. Odò yẹn ni Odò Los Angeles. Àwọn olùṣàwárí ará Sípéènì ṣàwárí rẹ̀ ní ọdún 1769, pẹ̀lú ìran àsọtẹ́lẹ̀ wọ́n sì sọ pé agbègbè tí ó yí i ká “ní gbogbo àwọn ohun tí a nílò fún ibùgbé ńlá kan.” Àsọtẹ́lẹ̀ wọn ni a ṣe ní ọdún méje kí wọ́n tó fọwọ́ sí Ìkéde Òmìnira. Wọ́n tọ́.
A dá Los Angeles sílẹ̀ ní ọdún 1781, ó sì dàgbà láti inú ìlú kékeré kan tí a dá sílẹ̀ sí ìlú kejì tó tóbi jùlọ ní Amẹ́ríkà. Pueblo ará Sípéènì yìí (tí ó di Los Angeles ní ọdún 1850) kọ́kọ́ gbẹ́kẹ̀lé Odò Los Angeles fún ìpèsè omi rẹ̀. Wọ́n máa ń da omi odò náà sí ọ̀nà láti pín àwọn omi ìdọ̀tí, àwọn kẹ̀kẹ́ omi, àti àwọn kòtò omi (tàbí zanjas). Kò tíì di ọdún 1860 tí ìlú Los Angeles' Water Company parí ètò omi àkọ́kọ́ wọn. Ní ọjọ́ kẹta oṣù kejì, ọdún 1902, ìlú náà gba ẹ̀rọ ìṣiṣẹ́ omi ìlú Los Angeles àkọ́kọ́.
Ìlà-Oòrùn Sierra
Iye awon eniyan ni Los Angeles ti po lati 5,728 ni odun 1870 si 102,479 ni odun 1900. Pẹ̀lú àwọn ìṣòro ìdàgbàsókè tó wà nínú ìlú náà, àìtó omi tó pọ̀ gan-an wà ní ìlú náà. Ẹ̀ka Omi tuntun ti ìlú tuntun (Ẹ̀ka), lábẹ́ ìdarí William Mulholland, olórí àkọ́kọ́ àti onímọ̀ ẹ̀rọ rẹ̀, bẹ̀rẹ̀ sí í fẹ̀ sí ètò Odò Los Angeles. Wọ́n pèsè agbára ìtọ́jú tó pọ̀ sí i láti pa apá púpọ̀ nínú ìṣàn odò náà mọ́. Kíkọ́ àwọn ibi ìpamọ́ omi tuntun àti àwọn ibi ìpínkiri omi mú kí ètò náà ní agbára àti ìṣiṣẹ́ tó pọ̀ sí i. Àwọn ìsapá ìtọ́jú ni wọ́n bẹ̀rẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ àkókò yìí pẹ̀lú fífi àwọn mítà síbẹ̀ láti má ṣe jẹ́ kí lílo omi jẹ́ ohun tí a kò fẹ́.
Gẹ́gẹ́ bí ọkùnrin oníran, Mulholland kojú ìpèníjà ti mímú omi tí àwọn ará ìlú tí òùngbẹ ń gbẹ tí wọ́n sì ń dàgbàsókè nílò nípa wíwo àríwá. Lábẹ́ ìdarí Gómìnà ìlú Fred Eaton nígbà náà, Mulholland ronú nípa ohun ìyanu onímọ̀ ẹ̀rọ kan: ètò láti kọ́ ètò ọ̀nà omi kan tí yóò gbé omi láti àwọn òkè ńlá Sierra ní ìlà oòrùn sí Los Angeles, nípa lílo agbára òòfà láti jẹ́ kí omi máa ṣàn.
Àwọn ará ìlú náà fìdí ètò náà múlẹ̀ pẹ̀lú ìtìlẹ́yìn, tí wọ́n sì dìbò fún ìwé ẹ̀rí owó ìdókòwò ti $1.5 mílíọ̀nù láti ra ilẹ̀ àti ẹ̀tọ́ omi ní Owens Valley ní ọdún 1905. Ní ọdún méjì lẹ́yìn náà, àwọn olùdìbò fọwọ́ sí ìwé ìforúkọsílẹ̀ owó mìíràn ti $23 mílíọ̀nù fún kíkọ́ ọ̀nà omi gígùn 233 máìlì.
Lábẹ́ ìdarí Mulholland, ẹgbẹ́ ọmọ ogun tó tó ẹgbẹ̀rún márùn-ún (5,000) ló ṣiṣẹ́ fún ọdún márùn-ún. Ó parí iṣẹ́ ẹ̀rọ tó ṣòro jùlọ tí ọmọ ilẹ̀ Amẹ́ríkà kan ṣe títí di àkókò yẹn, láàárín àkókò àti ìṣirò owó àtijọ́. Àlá Mulholland ṣẹ nígbà tí omi láti ìlà oòrùn Sierra Nevada sọ̀kalẹ̀ láti inú àpáta omi sínú Àfonífojì Los Angeles. Wọ́n gbé omi ìṣàn omi àkọ́kọ́ fún àwọn ènìyàn Los Angeles ní ọjọ́ karùn-ún oṣù kọkànlá ọdún 1913. Nínú ayẹyẹ ìlú ńlá kan ní apá àríwá Àfonífojì San Fernando níbi tí ọ̀nà omi ti parí sí, William Mulholland sọ pẹ̀lú ìkọ̀kọ̀ àti ìwà ìrẹ̀lẹ̀ pé: “Ó wà níbẹ̀: gbà á.” Iyẹn gan-an ni àwọn ará ìlú Los Angeles ti ṣe.
Láìsí omi afikún tí a fi ń pèsè láti ọ̀dọ̀ ọ̀nà omi, Los Angeles kò lè pọ̀ ju 500,000 ènìyàn lọ. Iye eniyan ti o pọ julọ ti awọn orisun ipese agbegbe le ṣe atilẹyin fun niyẹn. Àti, ní àwọn àkókò tí òjò kò rọ̀ dáadáa, tí ó lè ṣẹlẹ̀ nígbà tí a bá ń yípo, lílo omi ìbá ti ní láti dínkù gidigidi láti yẹra fún àbájáde búburú.
Bí iye àwọn ènìyàn ní Los Angeles ṣe ń pọ̀ sí i, Ẹ̀ka náà kọ́ ọ̀nà omi ìṣẹ́jú-àáyá kan tí ó gùn tó máìlì 177 láti Àfonífojì Owens, tí a parí ní ọdún 1970, èyí tí ó ní agbára láti mú ìṣàn omi ọdọọdún ti ẹsẹ̀ 152,000 eékà wá sí Los Angeles.
Pẹ̀lú ohun àlùmọ́nì iyebíye yẹn tí ń ṣàn nípasẹ̀ agbára ìwakọ̀ sí Los Angeles, ìlú náà gbilẹ̀ láti ìlú tí ó ní iye ènìyàn tó tó ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún (100,000) sí iye tí ó ju mílíọ̀nù mẹ́ta lọ ní ọ̀rúndún ogún. Ní àkókò kan náà, ìpèsè omi ìlú náà ti tẹ̀síwájú láti ètò kékeré kan tí ó ní àwọn ihò tí ó ṣí sílẹ̀ sí ọ̀kan lára àwọn ètò ìpèsè omi ìlú tí ó tóbi jùlọ ní orílẹ̀-èdè náà.
William Mulholland
Olùṣàwárí Ireland kan rìnrìn àjò lọ sí California
Ta ni William Mulholland? Ọkùnrin tí ó ṣe iṣẹ́ àtàtà fún àwọn ará ìlú Los Angeles fún ọdún àádọ́ta (50) ní àmì-ẹ̀yẹ tí kò tíì sí irú rẹ̀ rí nínú ìtàn ìdàgbàsókè omi àti iṣẹ́ ìkọ́lé omi. A bi i ni Belfast, Ireland, ni ojo kokanla osu kesan odun 1855, nibiti o ti lo ile-iwe titi o fi di omo odun meedogun. Lẹ́yìn náà, pẹ̀lú ìwákiri àìnítẹ́lọ́rùn fún ìmọ̀ àti ìrírí tí ó fún un ní ìṣírí jálẹ̀ ìgbésí ayé rẹ̀, ó fi ilé sílẹ̀ láti wo ayé. Ó rìnrìn àjò lórí òkun gẹ́gẹ́ bí ọmọ-ẹ̀kọ́ fún ọ̀pọ̀ ọdún, lẹ́yìn náà ó ṣiṣẹ́ ní àwọn Adágún Ńlá àti ní àwọn àgọ́ igi ní Michigan títí di ọdún 1876, nígbà tí ó lọ gbé pẹ̀lú àbúrò rẹ̀ tí ó ní ilé ìtajà ọjà gbígbẹ ní Pittsburgh. Ibẹ̀ ni ó ti ka ìwé Nordhoff tó ń jẹ́ "History of California," èyí tó mú kí ó ní ìfẹ́ ọkàn láti rí ilẹ̀ ìyanu náà.
Nítorí ìfẹ́ tí ó ní sí òkun, ó pinnu láti rìn ìrìn àjò gígùn náà pẹ̀lú ọkọ̀ ojú omi. Láti fi owó wúrà $25 pamọ́ tí wọ́n ń gbà fún ìrìn ọkọ̀ ojú irin kọjá ilẹ̀ Panama, ó yan láti rìn ìrìn máìlì 47 láti Colon sí Balboa. Èyí jẹ́ àmì, bóyá, ti ìmọ̀ nípa ìnáwó àti àwọn ìwà rere tí ó ti jinlẹ̀ tí ó mú kí ó parí ọ̀nà omi tí ó tóbi jùlọ àti èyí tí ó nira jùlọ ní àkókò rẹ̀ lẹ́yìn náà pẹ̀lú owó tí ó kéré sí iye tí àwọn ènìyàn Los Angeles ti fún ní àṣẹ láti ná fún iṣẹ́ náà.
Ó ṣiṣẹ́ ìrìn àjò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn òṣìṣẹ́ ọkọ̀ ojú omi lórí ọkọ̀ ojú omi tí ń lọ sí San Francisco, ó sì gba Golden Gate kọjá ní oṣù Kejì ọdún 1877. Kò pẹ́ lẹ́yìn náà, ó gun ẹṣin lọ sí ìlú tí wọ́n gbà á sí - Los Angeles - àti sí àyànmọ́ kan tí ó máa ń ṣẹlẹ̀ sí àwọn ènìyàn díẹ̀.
Àwọn ohun pàtàkì nínú àwọn àṣeyọrí rẹ̀ nìkan ni a ti ṣàlàyé. Ìwé kan lè kún fún ìtàn nípa iṣẹ́ ẹ̀rọ àti àṣeyọrí rẹ̀ lórí ìkọ́lé; òmíràn pẹ̀lú ìtàn tó fi ẹ̀rín àti ìwà ọ̀làwọ́ rẹ̀ hàn fún àwọn ènìyàn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀; òmíràn láti ṣàkọsílẹ̀ òye rẹ̀ nínú iṣẹ́ ọnà àti sáyẹ́ǹsì. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé èyí lè dún bí ohun ìyanu, ìtàn ọkùnrin kan tó ń bá àwọn atukọ̀ ojú omi àti àwọn òṣìṣẹ́ ṣiṣẹ́ pọ̀, tí kò sì pàdánù àjọṣepọ̀ wọn nígbà tó ń gòkè àgbà iṣẹ́ rẹ̀.
A ṣàkópọ̀ ìwà rẹ̀ tó yanilẹ́nu nínú ìyìn láti ọ̀dọ̀ ọ̀kan lára àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ nínú iṣẹ́ ìmọ̀ ẹ̀rọ, ẹni tó ṣàpèjúwe rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí:
“Ọkùnrin kan tí ó ní ọkàn tí ó yanilẹ́nu fún ìbú àti ọgbọ́n rẹ̀ tí ó dára.” Ọkùnrin kan tó lè kọ́ ọ̀nà omi, ọkùnrin kan tó tún lè sọ̀rọ̀ nípa bí a ṣe ń sun ẹja trout lẹ́gbẹ̀ẹ́ iná òkè ńlá. Ọkùnrin kan tí wọ́n ti fi ẹ̀mí rẹ̀ ṣe iṣẹ́ ìjọba fún àǹfààní gbogbo ènìyàn ní ilẹ̀ tí wọ́n ti gbà á. Ó jẹ́ ohun ìyanu fún ìrònú àti ìṣàyẹ̀wò rẹ̀, síbẹ̀ ó ń ṣiṣẹ́ kára nínú lílo àwọn èrò wọ̀nyí lọ́nà tó gbéṣẹ́. Àtilẹ̀bá àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ ìkọ́lé kékeré, síbẹ̀ ó jẹ́ onígboyà títí dé òpin ìrònú àti gbígbà àwọn ẹrù iṣẹ́ tó tóbi jùlọ. Onínúure, onínúure àti olóòótọ́ sí ire gbogbo ènìyàn, ó jẹ́ àpẹẹrẹ ohun tí onímọ̀ sáyẹ́ǹsì tó gbajúmọ̀ lè ṣe fún ìpínlẹ̀ rẹ̀ nígbà tó bá ń ṣe ìwé àṣẹ rẹ̀ fún àwọn ènìyàn.”
Omi ni ẹ̀jẹ̀ gbogbo àwùjọ. Ẹni tí ó ṣe ju ohunkóhun mìíràn lọ láti pèsè ohun pàtàkì yẹn fún Los Angeles ni William Mulholland, ẹni tí ó jẹ́ olórí ẹ̀rọ àti olùdarí gbogbogbòò ti Bureau of Water Works and Supply (tí ó jẹ́ báyìí ni Water System ti Los Angeles Department of Water and Power). Ó kú ní ọdún 1935 ṣùgbọ́n iṣẹ́ rẹ̀ ṣì wà láàyè. Nígbàkúgbà tí a bá ń yí omi sí ojú omi, omi tí ó ń tú jáde jẹ́ ìrántí ọkùnrin tí ó fi gbogbo ayé rẹ̀ fún iṣẹ́ ìsìn gbogbogbòò.
Ìlú Àlá
Àwọn ipa ọ̀nà Los Angeles, ìlú náà, àti William Mulholland, ọkùnrin náà, jọra ní ọ̀nà kan náà. Ìbẹ̀rẹ̀ kékeré ni ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn bẹ̀rẹ̀. Láti ọ̀dọ̀ àwùjọ kékeré àwọn olùgbé onígboyà kan, pueblo náà la onírúurú ìpele ìdàgbàsókè kọjá, ó sì ń ṣe ọ̀nà tirẹ̀ láti dojúkọ gbogbo ìdènà tí a lè ronú pé ó lè di ìlú àgbáyé lónìí.
Ní àwọn ọjọ́ aṣáájú-ọ̀nà ìgbàanì wọ̀nyẹn ni William Mulholland, ọ̀dọ́mọdé, aláápọn pẹ̀lú ìgbésí ayé àti onítara fún iṣẹ́, di ẹni tí ó jẹ́ aláìlera. Láti inú àwọn ìwé tí a yá, tàbí àwọn tí a fi díẹ̀ nínú owó tí ó ń gbà rà, ó ní ìmọ̀. Agbára ọgbọ́n rẹ̀, tí a fi ìkẹ́kọ̀ọ́ lílágbára kún, bẹ̀rẹ̀ sí í dá mọ̀. Nípasẹ̀ ìsapá tirẹ̀, ó yípadà láti inú ìgbì omi onírẹ̀lẹ̀ sí olórí koríko, sí olórí, sí olórí. Níkẹyìn, ó di ẹni tí ó lókìkí kárí ayé ní ẹ̀ka ìmọ̀ ẹ̀rọ àti kíkọ́ àwùjọ.
Ọdún 1877 ni William Mulholland gun ẹṣin lọ sí Los Angeles lẹ́yìn ìrìn àjò alárinrin kan tí ó gba àfonífojì San Joaquin láti San Francisco. Ní ọdún díẹ̀ lẹ́yìn náà, ó kọ̀wé pé: “Los Angeles jẹ́ ibi tí ó yẹ kí n máa gbé ní ọkàn mi.” Àwọn ènìyàn náà ní àlejò ... Orílẹ̀-èdè náà ní ohun tí ó fà mí mọ́ra bí ó ti rí fún àwọn ará Íńdíà tí wọ́n kọ́kọ́ yan ibí yìí gẹ́gẹ́ bí ibùgbé wọn. Odò Los Angeles jẹ́ odò kékeré kan tó lẹ́wà, tó ní ìrẹ̀wẹ̀sì pẹ̀lú igi willow ní etí bèbè rẹ̀ ... Ó fà mí mọ́ra tó bẹ́ẹ̀ tí ó fi di ohun tí gbogbo ètò ìgbésí ayé mi jẹ́ mọ́ra lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Mo fẹ́ràn rẹ̀ gan-an ni.”
Ẹnikẹ́ni rí ẹ̀rí ìfọkànsìn Mulholland ní gbogbo ìgbésí ayé rẹ̀ fún àìní omi ìlú tí ó gbà. Ní ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀, ọ̀kan lára àwọn ihò omi pàtàkì gbé omi tó ń ṣàn ní Odò Los Angeles ní ibi kan tó dojú kọ Griffith Park, ó sì gbé omi lọ sí ibi ìtọ́jú omi kan ní Elysian Park. Iṣẹ́ ọ̀dọ́mọkùnrin Mulholland ni láti jẹ́ kí ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ omi yìí wà ní ipò tó dára bí ó ti ṣeé ṣe tó. Nígbà tí ó ń ṣe iṣẹ́ yìí, títí di ọdún 1881, ó ń gbé ní ilé àtijọ́ kan ní igun ibi tí ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ibi tí ó lẹ́wà jùlọ ní ìlú náà báyìí - Los Feliz Boulevard àti Riverside Drive, ẹnu ọ̀nà pàtàkì sí Griffith Park. Lẹ́yìn tí ó bá ti ṣe iṣẹ́ ọjọ́ rẹ̀, Mulholland yóò kẹ́kọ̀ọ́ nípa àwọn ìwé ẹ̀kọ́ lórí ìṣirò, hydraulics, geology àti àwọn ẹ̀kọ́ mìíràn tí ó lò nígbà tó yá. Fún eré ìnàjú, ó ka àwọn ìwé àtijọ́ àti láti inú ìrántí àgbàyanu rẹ̀, ó lè fa ọ̀rọ̀ jáde láti ọ̀dọ̀ àwọn òǹkọ̀wé tó gbajúmọ̀ jùlọ ní àgbáyé. Lẹ́yìn náà ló fẹ́ gbéyàwó, tó sì bí ọmọ márùn-ún.
Onímọ̀ Ẹ̀rọ kan pẹ̀lú Ìran kan
Ìran àwọn olùwádìí ará Sípéènì nípa Los Angeles gẹ́gẹ́ bí ilẹ̀ ìlérí wá sí ìmúṣẹ nípasẹ̀ ọgbọ́n àwọn aṣáájú tí wọ́n tẹ̀lé e. William Mulholland ni olórí lára àwọn alágbára wọ̀nyí.
Bóyá èyí tó ṣe pàtàkì jùlọ ni pé, Mulholland ni onímọ̀ ẹ̀rọ ará Amẹ́ríkà àkọ́kọ́ tó lo ẹ̀rọ ìfọṣọ omi láti kọ́ ìdè omi. Wọ́n kọ́ ìdè omi náà ní Silver Lake Reservoir ní ọdún 1906, ó sì lo ó fún ọdún àádọ́rin. Ó jẹ́ èrò tuntun kan tí ó fa àfiyèsí gbogbo orílẹ̀-èdè. Àwọn onímọ̀ ẹ̀rọ ìjọba lo ọ̀nà yìí láti kọ́ ìdè omi Gatun ní agbègbè odò Panama.
Mulholland ló gbajúmọ̀ jùlọ fún kíkọ́ ọ̀nà omi odò Los Angeles Owens (tí a mọ̀ sí ọ̀nà omi Los Angeles báyìí); ọ̀nà omi onírin àti ọ̀nà omi kọnkéré tí yóò ju agbára “odò” àdúgbò lọ. Omi-omi Los Angeles gùn tó máìlì 233 láti Odò Owens sí Los Angeles, ó sì ń fi omi òkè gíga tó ń rú jáde láti inú àwọn odò yìnyín àti àwọn adágún kristali tí yìnyín ti Ìlà-Oòrùn Sierra Nevada tó ga jùlọ bọ́ àwọn ènìyàn, àwọn oníṣòwò àti àwọn ilé iṣẹ́. Dídé omi Eastern Sierra yí ọjọ́ iwájú LA padà títí láé.
William Mulholland ní ìgbẹ́kẹ̀lé aláìlópin nínú àyànmọ́ Los Angeles àti àwọn agbègbè tí ó wà ní àdúgbò rẹ̀. Ìdàgbàsókè tó ń pọ̀ sí i ní agbègbè náà ní ọdún mẹ́wàá lẹ́yìn tí wọ́n parí ọ̀nà omi láti Àfonífojì Owens ló fi hàn pé ìgbàgbọ́ yìí lágbára. Ní ọdún 1923, iye àwọn ènìyàn tó ń wọlé láti gbogbo apá orílẹ̀-èdè náà ti kọjá àwọn àròyé tó dájú jùlọ tẹ́lẹ̀. Ní ọdún 1940, wọ́n parí ìfàsẹ́yìn ètò ọ̀nà omi láti tẹ omi inú Òkun Mono.
Nítorí pé Mulholland, onímọ̀ nípa omi, tó ti pé ọmọ ọdún méjìdínlọ́gọ́ta nígbà náà, fúnra rẹ̀ ló bẹ̀rẹ̀ ìwádìí ọdún mẹ́fà ti Ẹ̀ka Omi àti Agbára lórí aṣálẹ̀ tó tóbi tó ẹgbẹ̀rún márùn-ún (50,000) kìlómítà onígun mẹ́rin, èyí tó yọrí sí ọ̀nà tí wọ́n yàn fún Aqueduct Odò Colorado. Iṣẹ́ àkànṣe yìí, tí Los Angeles àti àwọn ìlú méjìlá mìíràn ní Gúúsù California ti para pọ̀ láti dá àgbègbè omi ìlú Metropolitan (MWD) sílẹ̀, ń ṣiṣẹ́ fún àwọn agbègbè tó ju 130 lọ ní àwọn agbègbè mẹ́fà ní Gúúsù California. Ní ọdún 1941, wọ́n gbé omi àkọ́kọ́ láti inú ọ̀nà omi odò Colorado tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ parí lọ sí Los Angeles láti pèsè omi fún ìlú tí ó ń dàgbà sí i. William Mulholland kò wà láàyè láti rí àlá ńlá rẹ̀ tó ṣẹ. Àwọn ọwọ́ mìíràn ló gba iṣẹ́ olùkọ́lé àti olùṣètò àgbà yẹn. Síbẹ̀, àwọn ìran tí a kò tíì bí yóò ní àǹfààní láti dúpẹ́ lọ́wọ́ rẹ̀ fún òye ìmọ̀ ẹ̀rọ àti òye ọjọ́ iwájú gbígbòòrò rẹ̀.
Àkójọ ìwé tí a gbani nímọ̀ràn nípa William Mulholland àti ìtàn omi ní Los Angeles:
| William Mulholland àti Ìdìde Los Angeles Láti ọwọ́ Catherine Mulholland |
Àwọn Olùwá Omi Láti ọwọ́ Remi Nadeau |
| Ìran tàbí Ìwà ibi Láti ọwọ́ Abraham Hoffman |
Aṣálẹ̀ Cadillac: Ìwọ̀ Oòrùn Amẹ́ríkà àti Omi Rẹ̀ Tó Ń Parẹ́ Láti ọwọ́ Marc Reisner |
Omi Lónìí
Ní ọdún 2020, California ní ọdún kẹta tí ó gbẹ ní ìtẹ̀léra, èyí tí ó ní nínú oṣù January, February, àti March tí ó gbẹ jùlọ ní àkọsílẹ̀. Ìlú náà dáhùn nípa ṣíṣe àgbékalẹ̀ Ìpele Kẹta ti Òfin Ìpamọ́ Omi wọn èyí tí ó yọrí sí ìdínkù omi ìta láti ọjọ́ mẹ́ta lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀ sí ọjọ́ méjì lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀, fún ìṣẹ́jú mẹ́jọ fún ibùdó kọ̀ọ̀kan fún ọjọ́ ìfúnpọ̀. Àwọn olùgbé ìlú náà dáhùn pẹ̀lú ìpamọ́ omi tó tó ìpín mẹ́wàá láàárín ọdún 2022 sí 2023 ní ìfiwéra pẹ̀lú ìwọ̀n lílo omi láti ọdún 2020 sí 2021.
Àwọn ìsapá ìtọ́jú omi ìlú náà ti san èrè ìpamọ́ omi ńlá fún ọ̀pọ̀ ọdún; láìka ìbísí nínú iye ènìyàn tó lé ní mílíọ̀nù kan sí i, iye omi tí ìlú náà ń lò kò ju iye omi tí wọ́n lò ní ọdún 1970 lọ.
Ètò Ìṣàkóso Omi Ìlú Ìlú LADWP (UWMP) ní àwọn ètò láti mú kí lílo omi dáadáa àti àtúnlò rẹ̀ pọ̀ sí i, àti mímú omi inú ilẹ̀ tó ti bàjẹ́ kúrò àti mímú kí agbára gbígba omi ìjì pọ̀ sí i. UWMP tún ní, níbi tí ó bá yẹ, àwọn ohun tí a béèrè láti inú Òfin Àpéjọ 1668 àti Òfin Sẹ́nẹ́tọ̀ 606 tí ó gbé ìpìlẹ̀ tuntun kalẹ̀ fún àtúnṣe ìgbà pípẹ́ nínú lílo omi lọ́nà tí ó dára. A n ṣe imudojuiwọn UWMP ni gbogbo ọdun marun.
Láti lè wá àwọn ọ̀nà míì láti fi kún omi ìlú àti èyí tí wọ́n ń kó wọlé, ètò àtúnlò omi ti ń gbòòrò sí i. Omi tí a tún lò ni a ń lò fún ìtọ́jú omi àwọn pápá gọ́ọ̀fù, àwọn ọgbà ìtura, àwọn ibi tí a ti ń lo ọ̀nà afẹ́fẹ́, àwọn agbègbè ńlá tí a ti ṣe àgbékalẹ̀ ilẹ̀, àti onírúurú iṣẹ́ ilé-iṣẹ́ bíi àwọn ilé ìtura itutu ilé-iṣẹ́ agbára. A tun gbero lati tun omi atunlo ti a ti mu daradara fun atunse omi inu ile.
Ìlú náà tún ń lépa gbígbà omi ìjì láti mú kí omi pọ̀ sí i. LADWP ti n ṣe awọn iṣẹ akanṣe pẹlu awọn ile-iṣẹ miiran ati awọn ti o ni ipa lati mu ki gbigba omi iji pọ si nipa imudarasi awọn ohun elo gbigba omi iji ti o wa tẹlẹ ati igbega awọn eto wiwa omi iji ti o pin kaakiri gẹgẹbi awọn agba ojo ati gbigba agbara agbegbe. Pupọ julọ omi iji ti o n ṣàn ninu Ilu naa ni a maa n wọ inu okun ti o n gbe awọn eefin ti o lewu si awọn ohun eeyan inu okun. Ni afikun, ilosoke ninu ipo lile nitori isọdi ilu ti yorisi idinku ninu omi iji ati idinku ninu awọn oke omi inu ilẹ. Àwọn iṣẹ́ àgbékalẹ̀ ìgbá omi ìjì mú kí omi inú ilẹ̀ túbọ̀ gbẹ́kẹ̀lé fún ìgbà pípẹ́, wọ́n sì ń mú àwọn àǹfààní mìíràn wá fún àwọn ibi tí omi wà, títí bí ìtọ́jú omi pọ̀ sí i, dídára omi, àtúnṣe sí ààyè gbangba, àti ìdarí ìkún omi.
Omi ilẹ̀ ni orísun omi pàtàkì ìlú náà. Ó ti pèsè tó 30% gbogbo ipese ìlú náà nígbà tí omi kò bá tó nígbà tí àwọn ohun èlò tí wọ́n kó wọlé kò ṣeé gbẹ́kẹ̀lé. Ní àwọn ọdún àìpẹ́ yìí, ìbàjẹ́ ti nípa lórí agbára ìlú láti lo gbogbo ẹ̀tọ́ omi ilẹ̀ agbègbè rẹ̀. LADWP ti gbero lati kọ awọn ile itọju fun mimọ ti San Fernando Landwater Basin lati tun awọn orisun iyebiye yii ṣe.
Ìlú Los Angeles ń bá a lọ láti ṣiṣẹ́ lórí bí a ṣe lè rí omi tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé láti àgbègbè omi Metropolitan ti Gúúsù California (MWD). MWD ti jẹ́ olùpèsè omi tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé fún ìlú náà, ó sì jẹ́ apá pàtàkì nínú ètò àwọn ohun èlò omi ìgbà pípẹ́ wa. Sibẹsibẹ, MWD n dojuko awọn italaya igbẹkẹle ipese. Àwọn ìṣòro àyíká àti ètò ìṣẹ̀dá ti dín ìfúnpọ̀ omi láti San Francisco Bay-Delta kù fún ìpèsè iṣẹ́ omi ìpínlẹ̀ MWD. Àkókò gbígbẹ tó gùn tó bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1999 lórí ètò odò Colorado, àti Arizona àti Nevada tó ń lo ìpínkiri omi odò Colorado ní kíkún jẹ́ ìṣòro tó ní í ṣe pẹ̀lú omi odò Colorado River Aqueduct ti MWD.
Níkẹyìn, àwọn ìsapá ìlú náà ní Ìlà Oòrùn Sierra Nevada ti mú èso rere jáde. Lónìí, àwọn iṣẹ́ àgbékalẹ̀ ti yanjú àwọn ìṣòro dídára afẹ́fẹ́ ní Owens Lake, nígbàtí ètò àyíká Mono Lake dára ju bí ó ti rí ní nǹkan bí ọdún àádọ́ta lọ. Jù bẹ́ẹ̀ lọ, Iṣẹ́ Àgbékalẹ̀ Odò Lower Owens dá ibi ìpẹja omi gbígbóná sílẹ̀ ní apá 60 máìlì ti ilẹ̀ odò gbígbẹ tẹ́lẹ̀. Àwọn iṣẹ́ àtúnṣe mìíràn tí ń lọ lọ́wọ́ ń tẹ̀síwájú gẹ́gẹ́ bí apá kan lára ìlérí ìlú sí àyíká agbègbè tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ohun èlò omi tí ìlú ń kó wọlé ti wá.